Nýr tónn í náttúruverndarmálum

Skúli Bjarnason lögmaður Hraunavina fer yfir dóminn. Gunnsteinn Ólafsson, formaður Hraunavina, Lárus Vilhljálmsson sem ekki var ákærður og Ragnhildur Jónsdóttir sem var sakfelld fyrir að óhlýðnast lögreglu, ræða niðurstöðu Hæstaréttar.
Skúli Bjarnason lögmaður Hraunavina fer yfir dóminn. Gunnsteinn Ólafsson, formaður Hraunavina, Lárus Vilhljálmsson sem ekki var ákærður og Ragnhildur Jónsdóttir sem var sakfelld fyrir að óhlýðnast lögreglu, ræða niðurstöðu Hæstaréttar.

„Ég held að þetta sé dálítill sigur, en ekki fullnaðarsigur,“ segir Ragnhildur Jónsdóttir, ein níu Hraunavina sem dæmd var í Hæstarétti á fimmtudag vegna mótmælanna í Gálgahrauni haustið 2013.

Sakfelling úr héraði var staðfest í Hæstarétti en refsingunni, 100 þúsund króna sektargreiðslu, er frestað og fellur hún niður, haldi fólkið almennt skilorð í tvö ár.

„Ég upplifði þetta sem hvorki heitt né kalt, hvorki já né nei. Eitthvað mitt á milli,“ segir Ragnhildur og bætir við því við að hún sé ánægð með alla sigra, hversu litlir sem þeir séu.

Fram kemur í dómi Hæstaréttar að þótt fólkið hafi gengið „lengra en heimilt var“ þá hafi það á friðsaman hátt nýtt sér stjórnarskrárvarinn rétt til mótmæla. Litið sé til þess við ákvörðun refsingar, sem er skilorðsbundin sem fyrr segir, að vakað hafi fyrir fólkinu að standa vörð um náttúruverðmæti.

Dómurinn staðfestir rétt

Gul jarðýtan skreið í gegnum hraunið í fylgd svartklæddra lögreglumanna.
Gul jarðýtan mjakaðist í gegnum hraunið í fylgd svartklæddra lögreglumanna.

„Hann staðfestir að fólk hefur rétt til friðsamra mótmæla. Og að hinu leytinu, kannski í fyrsta skipti, er hlustað á þessi náttúruverndarrök sem málsbætur, í öllu falli. Þannig að það var hægt að falla í rauninni frá sektargreiðslunni, og skilorðsbinda ákvörðun refsingar,“ segir Skúli Bjarnason lögmaður Hraunavina um dóminn. „Þetta er algjörlega nýr tónn í þessum málum. Þarna voru þessi rök tilfærð fyrir mildun niðurstöðu að fólkið hefði verið að vernda náttúru.“

– Líturðu á þetta sem sigur?

„Í öllu falli er hér hlustað á fólk það er ekki bara brunað yfir það, eins og gert var í héraði. Þar var þetta algerlega ferkantað: Gegn löggunni eða ekki. Þarna var blandað inn í þetta þessum sjónarmiðum. Og þessi niðurstaða að fresta ákvörðun refstingar, sem er auðvitað afar milt og óvenjulegt form á refsidómi, það helgast af því að það er rökstutt með þessum náttúruverndarsjónamiðum meðal annars.“

Hins vegar standi sakfellingin sem slík, fyrir að hlýða ekki fyrirmælum lögreglu.

Fallegur haustdagur

Lögreglumaður stýrir starfsmanni Vegargerðarinnar um afmörkun vinnusvæðis.
Lögreglumaður stýrir starfsmanni Vegargerðarinnar um afmörkun vinnusvæðis. Mótmælendur voru girtir inni eftir að hafa áður fært sig út fyrir skilgreint vinnusvæði.

Blaðamaður var staddur í Gálgahrauni þennan dag í síðari hluta október 2013, til að skrásetja þennan atburð, þegar boðað hafði verið til mótmæla gegn vegagerð í gegnum Gálgahraun, sem Vegagerðin vildi þá kalla Garðahraun.

Þar var nokkur hópur kominn saman á köldum en björtum haustdegi. Vinnusvæði var afmarkað með keilum og snæri. Fólki var skipað að færa sig meðan það var gert og urðu allir við því. Komu sér fyrir utan við afmarkað svæðið, settist niður og drakk kaffi úr brúsa (eða te).

Fólkið taldi sig vera í fullum rétti, ekki bara til að vernda náttúru af hugsjón, heldur einnig á þeim grundvelli að vafi léki á lögmæti framkvæmdanna.

Í einu meginhlutverkinu þennan morgun var gríðarstór gul jarðýta. Hún var sett í gang og ekið gegnum hraunið, í fylgd fjölmargra svartklæddra lögreglumanna. Ekki var annað að sjá en að lögreglumenn væru síst færri en þeir sem vildu vernda hraunið, jafnvel fleiri.

Girt inni á vinnusvæði

Fólk mótmælti friðsamlega. Enginn lyfti hendi gegn lögreglu þótt fólk mótmælti handtökum.
Fólk mótmælti friðsamlega. Enginn lyfti hendi gegn lögreglu þótt fólk mótmælti handtökum.

Þá gerist það að aftur er ákveðið að færa út mörk „vinnusvæðisins“. En nú vildi fólkið ekki færa sig. Það hefði þegar orðið við tilmælum um að færa sig út fyrir svæðið. Ekki gengi að færa mörkin bara utar og utar. Mörk vinnusvæðis voru samt færð og fólkið þannig girt innan þeirra. Í kjölfarið hóf lögregla að bera fólk í burtu. Fjölmiðlar fylgdust með. Enginn mótmælenda spyrnti við handtöku eða barðist gegn aðgerðum lögreglu svo séð yrði. Reyndi hins vegar að sitja sem fastast og eitthvað var um að fólk mótmælti í orðum þegar það var borið í burtu og niður á grasbala.

Tugir voru handteknir og bornir í burtu. En síðan voru ýmsir sem ekki aðeins voru bornir niður á grasbalann út fyrir svæðið, heldur einnig inn í lögreglubíl og þaðan í fangaklefa. Sumir sneru aftur í hraunið eftir þá vist. Voru handteknir aftur og ákærðir.

Hlýddu ekki fyrirmælum

Ómar Ragnarsson var tekinn höndum með mikilli hörku, svo sem alþjóð varð vitni að.
Ómar Ragnarsson var tekinn höndum með mikilli hörku, svo sem alþjóð varð vitni að.

Jón H. B. Snorrason, saksóknari lögreglunnar á höfuðborgarsvæðinu, sagði við Reykjavík vikublað þegar blaðið sagði frá ákærum á hendur fólkinu nokkrum mánuðum síðar, að ákært væri fyrir að neita að hlýða fyrirmælum lögreglu. Fyrir það var á endanum dæmt og sú niðurstaða staðfest í Hæstarétti á fimmtudag. Jón tók þá fram að ekki væri ákært fyrir mótmælin sé slík. Fólk hefði rétt til þess en ætti að hlýða fyrirmælum.

En nú handtók lögregla tugi manna þennan dag, einmitt fyrir að hlýða ekki fyrirmælum og yfirgefa vinnusvæðið. Á að skilja það svo að allir sem voru handteknir verði ákærðir?

„Það getur vel verið að það hafi þurft að hafa afskipti af einhverjum, leiða hann í burtu, og hann hafi eftir það látið sér segjast,“ segir Jón. Þá sé kannski ekki gert meira í málinu. Öðru máli kunni að gegna þegar fólk hafi komið aftur, sagði Jón H. B. Snorrason. Gunnsteinn Ólafsson, formaður Hraunavina og einn hinna dæmdu, sagði þá að þessar aðgerðir lögreglu hefðu verið utan við allt sem heitir meðalhóf.

Aðrir sem voru ákærðir lýsti mikilli sorg og vantrú á yfirvöld eftir að ákærur voru birtar. Spurt var um lögregluríki og hvernig stæði á því að allir þessir lögreglumenn hefðu verið á staðnum þennan dag.

Síðan var fólkið sakfellt í Héraðsdómi Reykjaness og dæmt til að greiða 100 þúsund króna sekt. Fólkið neitaði að sætta sig við þær málalyktir og tók Hæstiréttur málið fyrir, með þeirri niðurstöðu sem að framan greinir.

 

Auglýsingar

Ein athugasemd við “Nýr tónn í náttúruverndarmálum

Færðu inn athugasemd

Skráðu umbeðnar upplýsingar að neðan eða smelltu á smámynd til að skrá þig inn:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Breyta )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Breyta )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Breyta )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Breyta )

Tengist við %s