Hver fær kvótann – 3. hluti

Agust_gk65_RobbiGils
Einn línubáta Þorbjarnar við bryggju. Þorbjörn og Vísir í Grindavík fá samanlagt úthlutað um tíu prósentum af heildarkvótanum. Hann er tugmilljarða króna virði. Tvær fjölskyldur, innan við tiu manns, eiga þessi fyrirtæki.

Eftir Ingimar Karl Helgason

Í Grindavíkurbæ búa, samkvæmt nýjustu tölum Hagstofunnar, 2.995 einstaklingar. Í þessum hópi eru 9 manns lang stærstu eigendur tveggja fyrirtækja þar í bænum. Þessi tvö fyrirtæki fá úthlutað einum tíunda af fiskveiðikvótanum við Ísland. Þau heita Vísir hf. og Þorbjörn hf. Á sjöunda hundrað manna starfa beint hjá þessum félögum er marka má síðustu birtu reikninga þeirra.

Þrír einstaklingar eiga Þorbjörn

Þorbjörn hf. fær úthlutað 5,49 prósentum af heildarkvótanum við Ísland, samkvæmt yfirliti Fiskistofu.

Hluthafar í Þorbirni hf. eru á þriðja tuginn. Þrír einstaklingar eiga hins vegar mest, systkynin Gunnar, Gerður og Eiríkur Tómasbörn. Eignarhluti sína geyma þau í eignarhaldsfélögunum Blika, Skagen og Tabula Rasa. Hvert þeirra um sig á tæplega þriðjungs hlut í fyrirtækinu. Hinir eiga eðlileg minna. Systkinin stýra fyrirtækinu sjalf. Tómas Þorvaldsson, faðir þeirra, var á sinni tíð aðaleigandi Þorbjarnar sem síðar sameinaðist Fiskanesi þar í bænum.

Rekstur í plús

Félagið gerir upp í evrum. Samkvæmt síðasta ársreikningi Þorbjarnar, fyrir árið 2013, var hagnaður af rekstri félagsins eftir skatta tæplega 700 milljónir króna, og er þá miðað við gengi dagsins. Árið áður nam hagnaðurinn ríflega einum komma einum milljarði króna.

Ef marka má reikning ársins 2013 var enginn arður greiddur til hluthafa þá. hins vegar voru reiknaðar hátt í 300 þúsund evrur í arð til hluthafa árið 2012, en sú upphæð nemur um 43 milljónum króna á gengi dagsins. Stjórnunarkostnaður félagsins er ekki sundurliðaður í ársreikningi, en hann nemur um 150 milljónum króna á ári.

Miklar skuldir

Frá því var greint í fréttum upp úr hruni að skuldastaða fyrirtækja í sjávarútvegi væri alvarleg. Sérstaklega var fjallað um Grindavík í þessu sambandi, en fjögur sjávarútvegsfyrirtæki þar skulduðu samtals 54 milljarða króna. Þorbjörn og Vísir eru stærst í þessu sambandi. Samkvæmt síðasta birta ársreikningi Þorbjarnar skuldar félagið rúmlega 100 milljónir evra eða sem nemur tæpum fimmtán og hálfum milljarði króna. Árið 2013 fóru ríflega fjórir milljarðar króna af tekjum félagsins í skuldir. Tæplega þrír og hálfur milljarður króna árið 2012.

Mikil verðmæti

Eiríkur Tómasson frá Þorbirni hér til vinstri og Pétur H. Pálsson frá Vísi hægra megin. Bæði sjávarútvegsfyrirtækin hafa lengi stutt íþróttastarf í Grindavík.
Eiríkur Tómasson frá Þorbirni hér til vinstri og Pétur H. Pálsson frá Vísi hægra megin. Bæði sjávarútvegsfyrirtækin hafa lengi stutt íþróttastarf í Grindavík. Mynd: Grindavik.is

Ekki er gerð grein fyrir verðmæti alls kvóta fyrirtækisins í reikiningnum. Þar segir að óefnislegar eignir samanstandi af „varanlegum fiskveiðiheimildum“. Þær séu einungis eignfærðar þegar „líklegt sé að hagrænn ávinningur muni nýtast félaginu og hægt er að meta kostnaðarverð eignarinnar með áreiðanlegum hætti“. Keyptar aflaheimildir eru aftur á móti í reikningnum eignfærðar til fimmtán milljarða króna, eða þar um bil.

Hins vegar má ætla að virði alls kvóta fyrirtækisins sé um það bil þrisvar sinnum meiri en það. Sé miðað við að heildarkvótinn við Ísland sé 800 milljarða króna virði, en gerð var grein fyrir því í fyrsta hluta þessarar úttektar, og miðast við líklegt söluverð á kvóta Stálskipa í Hafnarfirði, má ætla að virði kvóta Þorbjarnar sé um 44 milljarðar króna. Hvert hinna þriggja systkina fær því úthlutað verðmætum upp á hátt í fimmtán milljarða króna hvert.

Var skráð félag

Þorbjörn er eitt þeirra sjávarútvegsfyritækja sem um tíma voru skráð í Kauphöll. Fyrir árið 2003 var grein frá því að fyrirtækið hefði skilað milljarði króna í hagnað og að ríflegur arður yrði greiddur til hluthafa. Fréttir um þetta voru byggðar á tilkynningu til Kauphallarinnar, en fréttir um afkomu einstakra sjávarútvegsfyrirtækja eru annars stopular og á heimasíðum félaga segir gjarnan fátt um þessi mál.

Systkinin

Vísir hf. í Grindavík fær úthlutað rétt rúmum fjórum prósentum af heildarkvótanum við Ísland. Á bak við þau verðmæti eru nú ex systkini sem öll eiga svo til jafnan hlut félaginu, að undanskildum Páli Jóhanni Pálssyni, alþingismanni, sem á minna.

Rétt er að taka fram að á hluthafalista sem birtur er með nýjasta ársreikningi og vísað er til hér á síðunni eru hluthafar nefndir átta. Hlutir í eigu foreldra systkinanna eru þar taldir með. Páll H. Pálsson lést fyrir skömmu. Hann er skráður fyrir eignarhlut í nýjasta ársreikningi líkt og dánarbú Margrétar Sighvatsdóttur.

Verðmætir hlutir

Grindavíkurbær úr lofti. Heildareignir bæjarfélagsins eru taldar vera um 8 milljarðar króna samkvæmt fjárhagsáætlun 2014-17.
Grindavíkurbær úr lofti. Heildareignir bæjarfélagsins eru taldar vera um 8 milljarðar króna samkvæmt fjárhagsáætlun 2014-17.

Hvert systkinanna er í nýjasta reikningi fyrirtækisins skráð fyrir 13,6 prósenta hlut í fyrirtækinu. Sem fyrr segir að Páli Jóhanni undanskyldum, en hann er skráður fyrir 4,8 prósenta hlut. Hann á að auki, eða kona hans öllu heldur, sjávarútvegsfyrirtækið Marver, sem hefur nýlega verið í fréttum vegna úthlutunar makrílkvóta.

Fyrirtækið, gerir upp í erlendri mynt eins og svo margar aðrar stórútgerðir, evrum. Varanlegar aflaheimildir eru þar metnar til tæplega tíu milljarða króna. Þær eru sagðar færðar til bókar á kostnaðarverði. Með sömu aðferð og nefnd var hér að ofan mætti slumpa á að virði fjögurra prósenta af heildarkvótanum við Ísland, sé ríflega þrjátíu milljarða króna virði, hugsanlega meira. Miðað við eignarhluta systkinanna eins og hann er skráður í nýjasta reikning fyrirtækisins eru það um 4,4 milljarðar króna á mann, að undanskyldum Páli Jóhanni. Hlut hans í verðmæti þess kvóta sem Vísir fær úthlutað kynni að nema um einum og hálfum milljarði króna.

Stjórnendur Vísis fengu í heildarlaun og þóknanir í kringum 16 milljónir króna á árinu 2013.

Tap og skuldir

Árið 2013 skilaði fyrirtækið um 150 milljóna króna tapi, samkvæmt reikningnum og er þar allt tekið til, fjármagnsgjöld og skattar. Árið á undan var hagnaður af rekstrinum um 640 milljónir króna á gengi dagsins. Raunar var bæði þessi ár umtalsverður hagnaður af strípuðum rekstri fyrirtæksins. Um 800 milljónir króna árið 2013 og 1,6 milljarðar króna árið áður.

Skuldir eru hins vegar umtalsverðar ríflega 18 milljarðar króna á gengi dagsins, miðað við ársreikning 2013 og hafa farið lækkandi.

Ýmis umsvif

Vísir á stóra hluti í ýmsum félögum og eru talin til dóttur- og hlutdeildarfélaga í reikningnum meðal annars VOOT Beita ehf í Grindavík. Eignarhaldsfélögin Landvís og Saltvís auk Haustaks í Grindavík. Þá á félagið eignir í Kanada og Þýskalandi.

Þá eru tilgreindir eignarhlutar í ýmsum fleiri félögum. Nefnan má Ísfélag Grindavíkur, Seljabót ehf.., Fiskmarkað Grindavíkur, hlut í Skipasmíðastöð Njarðvíkur, hluti í Fiskmarkaði Þingeyrar og Fiskmarkaði Húsavíkur. Hlut í Hótel Húsavík, hlut í Stjörnu Odda ehf, Bernskunni ehf. o.fl.

Lokanir og flutningar

Fjöldi fólks hefur atvinnu af fiskvinnslu víða um land. Mynd: Framsýn.
Fjöldi fólks hefur atvinnu af fiskvinnslu víða um land.
Mynd: Framsýn.

Fyrirtækið starfaði víða um land, en lýsti því nýlega yfir að innlend starfsemi yrði í hagræðingarskyni öll flutt til Grindavíkur. Það hefur eðlilega haft gríðarleg áhrif á fjölmargar fjölskyldur á Þingeyri, Húsavík og Djúpavogi. Var fólki boðin vinna í Grindavík og meðal annars sagt í fjölmiðlum að nóg væri af lausum íbúðum í blokkinni í Grindavík. Frá því var greint í vefritinu Herðubreið í fyrravor að Vísismenn hefðu í nafni óstofnaðs hlutafélags gert tilboð í alla blokkina. Blaðið hefur ekki fengið það staðfest.

Hluta af vanda Vísis mun mega rekja til útrásar fyrirtækisins til Kanada þar sem keyptur var stór hlutur í kanadísku fyrirtæki Ocean Choice International, en áætlanir ekki allar gengið eftir.

Þingmaður útgerðarinnar

Páll Jóhann Pálsson þingmaður Framsóknarflokksins hefur vakið athygli fyrir framgöngu sína, en oft hefur verið bent á að hann fjalli beint um eigin hagsmuni á þingi, til dæmis þegar kemur að ákvörðun veiðigjalda.

Páll Jóhann Pálsson.
Páll Jóhann Pálsson.

„Það sem að ég hef sagt er að ég bauð mig fram sem útgerðarmaður og sem talsmaður sjávarbyggða og útgerða og ég mér fannst það bara ekkert of mikið að það væri einn af 63 þingmönnum hérna úr útgerð. Mér sýnist nú í þessari umræðu og nefndarstörfum að það hafi ekkert veitt að því,“ sagði hann á Alþingi sumarið 2013.

Þá átti Ögmundur Jónasson, þingmaður Vinstri grænna við hann orðastað um hagsmunatengsl þingmanna við útgerðarfyrirtæki og styrki til stjórnmálaflokka.

Fram hefur komið að Sjálfstæðisflokkurinn og Framsóknarflokkurinn hafa undanfarin ár fengið yfir 9 krónur af hverjum tíu sem sjávarútvegsfyrirtæki hafa greitt stjórnmálaflokkum í styrki.

„Bjóst fyrrverandi ríkisstjórn, bjóst háttvirtur Ögmundur Jónasson við því að þegar hann kæmi inn í útgerðarfyrirtæki að menn færu að moka í hann einhverjum styrkjum, eins og hann var var búinn að koma fram. Ég er ekkert hissa á því. Og hvernig hann er búinn að tala í kvöld. Datt honum í hug að hann gæti farið inn í þessa atvinnugrein og fyllt hjá sér bækur,“ sagði Páll Jóhann enn fremur.

Ögmundur sagði:

„Við önnur reynum að reka aðra hagsmuni, en við látum ekki greiða okkur til þess. Og þegar að stórfyrirtæki í landinu eru farin að stjórna stjórnmálum á Alþingi þá er hægt að tala um það orð og nota það orð sem ég notaði fyrr í kvöld, auðvald. Þá er auðurinn farinn að hafa vald inn í þennan sal, og það er ekki gott.“

 

Yfirlit:

Þorbjörn hf.

5,49% af kvótanum

32,98%          Blika ehf

*93,34%          Gunnar Tómasson

32,94%          Skagen ehf

*87,95%          Eiríkur Tómasson

31,25%          Tabula Rasa ehf

*95,00%          Gerður Sigríður Tómasdóttir

2,83%             Aðrir

 

Vísir hf.

4,05% af kvótanum

13,60%          Páll Hreinn Pálsson (látinn)

13,60%          Pétur Hafsteinn Pálsson

13,60%          Margrét Pálsdóttir

13,60%          Svanhvít Daðey Pálsdóttir

13,60%          Db. Margrétar Sighvatsdóttir

13,60%          Kristín Elísabet Pálsdóttir

13,60%          Sólný Ingibjörg Pálsdóttir

4,80%             Páll Jóhann Pálsson

 

Aðra hluta þessarar úttektar má finna hér (Samherji), hér (HB Grandi) og hér (Yfirlit).

Smelltu hér til að lesa meira efni úr Reykjavík vikublaði.

 

Færðu inn athugasemd

Skráðu umbeðnar upplýsingar að neðan eða smelltu á smámynd til að skrá þig inn:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Breyta )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Breyta )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Breyta )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Breyta )

Tengist við %s